Brak zgody ojca na paszport – co zrobić w takiej sytuacji?

Napisał(a) 6 min czytania
Oficjalny dokument z pieczątkami na biurku oraz zamknięte drzwi w tle, symbolizujące prawne bariery w uzyskaniu paszportu.
Grafika wygenerowana przez AI

Brak zgody ojca na paszport nie zamyka drogi do uzyskania dokumentu dla dziecka. Jeżeli ojciec odmawia podpisania zgody albo nie można się z nim skontaktować, należy złożyć do sądu opiekuńczego wniosek o rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka. Prawomocne postanowienie sądu zastąpi brakującą zgodę w urzędzie paszportowym. Nie wolno podpisywać dokumentów za ojca – fałszowanie podpisu może stanowić przestępstwo z art. 270 Kodeksu karnego.

Kiedy zgoda ojca na paszport jest wymagana?

Wyrobienie paszportu należy do istotnych spraw dziecka. Jeżeli oboje rodzice mają władzę rodzicielską, powinni zdecydować o tym wspólnie. Wynika to z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a szczegółowe zasady wydawania dokumentów określa art. 43 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych.

Zgoda może zostać wyrażona osobiście w urzędzie, w formie pisemnej z poświadczeniem podpisu przez notariusza, organ paszportowy lub konsula, a w określonych przypadkach także elektronicznie. Jeżeli rodzic odmawia albo jego zgody nie można uzyskać, organ paszportowy nie rozstrzyga samodzielnie konfliktu. Potrzebne jest orzeczenie sądu rodzinnego.

Sytuacja Czy wymagana jest zgoda drugiego rodzica? Uwagi
Oboje rodzice mają władzę rodzicielską i są zgodni Tak Rodzice składają zgodę zgodnie z wymaganiami organu paszportowego.
Ojciec odmawia albo nie można uzyskać z nim kontaktu Tak, chyba że zastąpi ją sąd Należy złożyć wniosek o rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka.
Ojciec został pozbawiony władzy rodzicielskiej Nie Do urzędu należy przedłożyć prawomocne orzeczenie sądu.
Ojciec jest nieznany Nie Brak danych ojca powinien wynikać z dokumentów dziecka.
Władza ojca została ograniczona lub zawieszona To zależy od treści orzeczenia Samo ograniczenie władzy rodzicielskiej nie zawsze obejmuje sprawy paszportowe.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej może dotyczyć wyłącznie określonych obszarów. Jeżeli z orzeczenia wynika, że ojciec nadal współdecyduje o istotnych sprawach dziecka albo dokumentach paszportowych, jego zgoda nadal może być potrzebna. W razie wątpliwości należy dokładnie sprawdzić treść postanowienia lub wyroku.

Jak uzyskać zgodę sądu na paszport?

Najczęściej właściwym rozwiązaniem jest wniosek o rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka i wyrażenie zgody na wydanie paszportu w zastępstwie ojca. Nie jest to wniosek o wydanie paszportu. Sąd zastępuje zgodę rodzica, natomiast sam dokument wydaje organ paszportowy.

  1. Ustal właściwy sąd – wniosek składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.
  2. Sporządź żądanie – należy jasno napisać, że chodzi o wyrażenie zgody na wydanie paszportu małoletniemu dziecku w zastępstwie zgody ojca.
  3. Opisz sytuację – trzeba wskazać, czy ojciec odmawia, nie odpowiada na wiadomości, nie stawia się w urzędzie czy też jego miejsce pobytu jest nieznane.
  4. Uzasadnij potrzebę paszportu – sąd bierze pod uwagę dobro dziecka, planowane podróże, możliwość odwiedzin rodziny, wypoczynek, naukę lub inne realne potrzeby.
  5. Złóż wniosek i opłatę – podstawowa opłata od wniosku w postępowaniu nieprocesowym wynosi 100 zł, o ile w konkretnej sprawie nie ma zastosowania inna regulacja.
  6. Po uzyskaniu prawomocnego postanowienia – należy przedłożyć je w urzędzie paszportowym razem z pozostałymi dokumentami wymaganymi przy składaniu wniosku.

Wniosek powinien zawierać najważniejsze informacje i dokumenty:

  • dane dziecka oraz obojga rodziców, wraz z adresami, jeżeli są znane
  • dokładne żądanie zastąpienia zgody ojca zgodą sądu na wydanie paszportu
  • opis prób uzyskania zgody i przyczyn braku porozumienia
  • uzasadnienie, dlaczego wydanie paszportu służy dobru dziecka
  • odpis aktu urodzenia dziecka
  • odpis wyroku rozwodowego lub postanowienia dotyczącego władzy rodzicielskiej, jeżeli takie orzeczenie zostało wydane
  • wiadomości, e-maile, pisma lub inne dowody odmowy albo bezskutecznych prób kontaktu
  • dokumenty potwierdzające cel planowanego wyjazdu, jeżeli są dostępne

Nie zawsze trzeba mieć już wykupioną wycieczkę. Warto jednak wskazać, dlaczego dziecko potrzebuje paszportu i w jakim terminie dokument może być potrzebny. Sąd ocenia sprawę przez pryzmat dobra dziecka, a nie samego konfliktu między rodzicami.

Co zrobić, gdy miejsce pobytu ojca jest nieznane?

Brak kontaktu z ojcem nie oznacza automatycznie utraty przez niego władzy rodzicielskiej. Jeżeli formalnie nadal ją posiada, może być potrzebna zgoda sądu. We wniosku trzeba opisać wszystkie próby ustalenia miejsca pobytu ojca.

Należy wskazać ostatni znany adres, numer telefonu, adres e-mail oraz inne informacje, które mogą pomóc sądowi w doręczeniu korespondencji. Można dołączyć zwroty przesyłek, wydruki wiadomości, potwierdzenia wysłania listów lub informacje uzyskane od członków rodziny.

Jeżeli miejsce pobytu ojca rzeczywiście nie jest znane, sąd może rozważyć ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. W określonych sytuacjach może również odstąpić od jego wysłuchania, gdy ustalenie kontaktu byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami. Nie oznacza to ukarania ojca. Celem postępowania jest zabezpieczenie interesu dziecka i rozstrzygnięcie sprawy, której rodzice nie potrafią wspólnie załatwić.

Jeżeli ojciec przebywa za granicą, brak jego wizyty w polskim urzędzie nie musi oznaczać odmowy. Może wyrazić zgodę przed polskim konsulem albo skorzystać z dopuszczalnej formy elektronicznej. Gdy nie chce tego zrobić lub kontakt nadal jest niemożliwy, pozostaje wniosek do sądu.

Paszport a zgoda na wyjazd dziecka

Zgoda na wydanie paszportu i zgoda na konkretny wyjazd zagraniczny to dwie różne kwestie. Postanowienie zastępujące zgodę ojca pozwala uzyskać dokument, ale nie musi rozstrzygać sporu o termin, kraj lub długość konkretnej podróży.

Jeżeli ojciec sprzeciwia się samemu wyjazdowi, może być potrzebny odrębny wniosek do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie tej istotnej sprawy dziecka. Dotyczy to zwłaszcza dłuższego wyjazdu, zmiany miejsca pobytu albo podróży, co do której istnieje realne ryzyko niewrócenia dziecka do Polski.

Samo posiadanie paszportu nie oznacza zgody na uprowadzenie dziecka ani na stałe przeniesienie go za granicę. W piśmie do sądu trzeba więc precyzyjnie wskazać, czy wnioskodawca potrzebuje wyłącznie dokumentu, czy także rozstrzygnięcia dotyczącego określonego wyjazdu.

Czy warto wystąpić o ograniczenie władzy rodzicielskiej?

Jeżeli problem dotyczy tylko jednego dokumentu, zwykle wystarczy wniosek o zgodę sądu na wydanie paszportu. Gdy ojciec przez długi czas nie uczestniczy w życiu dziecka i regularnie blokuje ważne decyzje, można rozważyć odrębny wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest środkiem dalej idącym. Wymaga wykazania przesłanek, takich jak trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy, nadużywanie jej albo rażące zaniedbywanie obowiązków wobec dziecka. Sam konflikt lub pojedyncza odmowa podpisu zwykle nie wystarczą.

Nie należy też podpisywać się za ojca ani przedstawiać urzędowi nieprawdziwych dokumentów. Fałszerstwo podpisu na zgodzie paszportowej może prowadzić do odpowiedzialności karnej, niezależnie od tego, czy rodzic uważa, że działa w interesie dziecka.

Postępowanie sądowe może trwać kilka miesięcy, a po wydaniu orzeczenia trzeba jeszcze uwzględnić czas potrzebny na jego uprawomocnienie i załatwienie paszportu w urzędzie. Dlatego wniosek najlepiej złożyć z dużym wyprzedzeniem przed planowanymi wakacjami. Pamiętaj też, że uzyskanie paszportu nie rozstrzyga automatycznie zgody na konkretny wyjazd dziecka za granicę.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawach transgranicznych, przy nieznanym miejscu pobytu ojca lub sporze o konkretny wyjazd warto skonsultować właściwość sądu i treść wniosku z prawnikiem.