Góry Stołowe wyróżniają się płytową budową z piaskowca, która stworzyła płaskie wierzchowiny, skalne labirynty i fantazyjne formacje. Na pierwszy wyjazd wybierz Szczeliniec Wielki i Błędne Skały, a jeśli masz więcej czasu, dodaj spokojniejsze Skalne Grzyby, Radkowskie Skały lub Fort Karola.
Co zobaczyć w Górach Stołowych w pierwszej kolejności?
Góry Stołowe leżą w Sudetach Środkowych, na pograniczu Polski i Czech. Ich krajobraz powstał z poziomo ułożonych warstw piaskowca, które przez miliony lat podlegały erozji. W efekcie powstały szczeliny, wąwozy, skalne ściany i formacje przypominające stoły. Najcenniejsze obszary polskiej części chroni Park Narodowy Gór Stołowych.
Największe atrakcje znajdują się po polskiej stronie. Czeska część masywu ma jednak własne, bardzo rozbudowane skalne miasta, dlatego przy pobycie dłuższym niż jeden dzień warto rozważyć wycieczkę za granicę.
Szczeliniec Wielki – najwyższy szczyt pasma
Szczeliniec Wielki wznosi się na wysokość 919 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem Gór Stołowych. Na wierzchołek prowadzi 665 kamiennych stopni, a wejście z Karłowa nie wymaga specjalistycznego sprzętu, choć przyda się obuwie z dobrą przyczepnością.
Po dotarciu na górę zaczyna się jednokierunkowa trasa turystyczna przez skalne formacje. Po drodze zobaczysz między innymi Fotel Pradziada, Piekiełko, Diabelską Kuchnię, Wielbłąda i Słonia. Z tarasów widokowych można oglądać Sudety, Kotlinę Kłodzką oraz czeskie Broumovské stěny. W pobliżu działa schronisko, w którym można zrobić przerwę.
Na przejście wejścia, trasy szczytowej i zejścia dobrze przeznaczyć około 2–2,5 godziny, nie licząc dłuższych postojów. Wstęp na trasę szczytową jest płatny w okresie turystycznym. Ceny i zasady sprzedaży biletów zmieniają się, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje na stronie Parku Narodowego Gór Stołowych.
Błędne Skały – skalny labirynt
Błędne Skały to zespół piaskowcowych bloków na wysokości około 853 m n.p.m. Wąska trasa prowadzi między ścianami i głazami o różnych kształtach. W niektórych miejscach trzeba przechodzić bokiem, schylać się albo przeciskać przez szczeliny, dlatego labirynt może być trudny dla osób z klaustrofobią.
Zwiedzanie samej trasy zajmuje zwykle około godziny, ale do czasu trzeba doliczyć dojście z parkingu i oczekiwanie przy wejściu. Do górnego parkingu prowadzi droga z ruchem wahadłowym. W sezonie liczba miejsc i godziny wjazdu są ograniczone, a przy dużym zainteresowaniu przydatna jest wcześniejsza rezerwacja. Alternatywą jest pozostawienie samochodu na dolnym parkingu i dojście szlakiem.
Wstęp na trasę przez Błędne Skały jest płatny. Nie zakładaj, że bilet parkingowy zastępuje bilet wejściowy – są to odrębne opłaty. Aktualne ceny, godziny udostępniania trasy i zasady rezerwacji sprawdź przed podróżą w komunikatach Parku Narodowego Gór Stołowych.
W szczelinach nawet latem może być chłodno. Duży plecak utrudnia przejście, dlatego lepiej zabrać mały model. Błędne Skały pojawiły się także w scenach związanych z filmową serią „Opowieści z Narnii”, co dodatkowo przyciąga odwiedzających.
Najważniejsze atrakcje – trudność, czas i opłaty
Poniższe zestawienie pomaga dopasować trasę do kondycji, długości pobytu i budżetu. Podane czasy są orientacyjne i nie obejmują długich przerw ani dojazdu.
| Atrakcja | Trudność | Czas | Płatne |
|---|---|---|---|
| Szczeliniec Wielki | Łatwa, dużo schodów | Około 2–2,5 godz. | Tak, trasa szczytowa |
| Błędne Skały | Łatwa, ciasne przejścia | Około 1 godz. na labirynt | Tak |
| Skalne Grzyby | Łatwa lub umiarkowana | Około 1–2,5 godz. | Nie |
| Fort Karola | Łatwa | Około 30–60 min | Nie |
Opłaty i organizacja ruchu dotyczą przede wszystkim dwóch najbardziej popularnych atrakcji. Na wielu pozostałych szlakach nie kupuje się biletu za samo wejście, ale parking może być płatny. Zawsze sprawdź oznaczenia na miejscu.
Gdzie odejść od tłumów?
Jeśli Szczeliniec i Błędne Skały są zatłoczone, wybierz jedną z mniej obleganych tras. Nie mają tak rozbudowanej infrastruktury, ale pozwalają spokojniej obserwować krajobraz i formy piaskowca:
- Fort Karola – pozostałości XVIII-wiecznej fortyfikacji przy Drodze Stu Zakrętów. Zachowały się fragmenty wałów, fosy i kamiennej bramy, a okolica oferuje widoki bez tłumu typowego dla Karłowa.
- Radkowskie Skały – malownicza grupa formacji dostępna na krótkiej pętli. To dobry wybór na spokojny spacer rodzinny, bez opłaty za wejście na szlak.
- Skalne Grzyby – skały rozrzucone wzdłuż około 2-kilometrowego odcinka. Nazwy takie jak Prawdziwek, Borowik czy Głowa Psa pomagają rozpoznawać najbardziej charakterystyczne formy.
- Białe Skały i okolice Narożnika – trasy z punktami widokowymi, które pozwalają zobaczyć bardziej otwartą stronę Gór Stołowych i odpocząć od ciasnych labiryntów.
Na spokojniejszy dzień dobrze nadaje się także pętla przez Radkowskie Skały albo dłuższy spacer w rejonie Skalnych Grzybów. Przed wyjściem sprawdź przebieg szlaku i warunki pogodowe, ponieważ na mniej popularnych trasach jest mniej punktów, w których można uzupełnić wodę.
Co zobaczyć u podnóża gór?
Gdy pada deszcz albo potrzebujesz odpoczynku od schodów, warto przenieść się do miejscowości położonych wokół parku. W Czermnej, dzielnicy Kudowy-Zdroju, znajduje się Kaplica Czaszek. Jej wnętrze upamiętnia ofiary wojen i epidemii, a ściany ozdobiono ludzkimi czaszkami i kośćmi. To miejsce o mocnym charakterze, niekoniecznie odpowiednie dla małych dzieci.
W Dusznikach-Zdroju warto odwiedzić Muzeum Papiernictwa, mieszczące się w zabytkowym młynie papierniczym. Uzupełnieniem wizyty może być spacer po parku zdrojowym i zobaczenie Dworku Chopina, czyli Teatru Zdrojowego związanego z koncertem Fryderyka Chopina z 1826 roku.
Kudowa-Zdrój, Duszniki-Zdrój i Polanica-Zdrój pełnią także funkcję baz wypadowych. Oferują parki zdrojowe, pijalnie wód i zaplecze gastronomiczne. Na rodzinny dzień można dodać Skansen Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego w Pstrążnej albo atrakcje w Wambierzycach.
Plan zwiedzania na jeden lub dwa dni
Przy jednym dniu nie próbuj przechodzić wszystkich szlaków. Najlepiej połączyć jedną dużą atrakcję z krótszym spacerem. Przy dwóch dniach można rozdzielić popularne miejsca i spokojniejsze trasy:
- Pierwszy dzień – rano Szczeliniec Wielki z Karłowa, następnie przerwa w okolicy Karłowa i przejazd w stronę Błędnych Skał. Jeśli zostanie czas, wybierz krótki spacer w rejonie Radkowskich Skał.
- Drugi dzień – Fort Karola, Białe Skały albo Narożnik, a później Skalne Grzyby. Przy gorszej pogodzie zamień trekking na Kaplicę Czaszek, Muzeum Papiernictwa i spacer po uzdrowisku.
Samochodem najłatwiej poruszać się między atrakcjami Drogą Stu Zakrętów, ale w sezonie trzeba liczyć się z ograniczoną liczbą miejsc parkingowych i większym ruchem. Karłów, Kudowa-Zdrój, Duszniki-Zdrój, Radków i Pasterka różnią się charakterem, dlatego wybór bazy zależy od tego, czy ważniejszy jest szybki dostęp do szlaków, czy miejska infrastruktura.
Jak przygotować się do wycieczki?
Przed wyjściem sprawdź pogodę, dostępność parkingów oraz aktualne komunikaty Parku Narodowego Gór Stołowych. Szczególnej uwagi wymagają Błędne Skały i Szczeliniec Wielki, gdzie w sezonie obowiązują opłaty, a przy dużym ruchu może być potrzebna wcześniejsza rezerwacja.
Do małego plecaka spakuj rzeczy, które przydadzą się niezależnie od długości trasy:
- Wygodne buty z podeszwą zapewniającą dobrą przyczepność.
- Ciepłą bluzę lub lekką kurtkę, ponieważ w szczelinach jest chłodniej niż na otwartej przestrzeni.
- Wodę oraz prowiant, szczególnie na mniej uczęszczane szlaki.
- Mały plecak, który nie będzie przeszkadzał w ciasnych przejściach Błędnych Skał.
- Potwierdzenie rezerwacji lub informacje o biletach, jeśli wybrana atrakcja korzysta z limitowanego wejścia.
Polską wycieczkę można uzupełnić o czeską stronę pasma. Skalne Miasto, czyli kompleks Adršpašsko-Teplickich Skał, leży w Czechach i wymaga osobnego dojazdu oraz sprawdzenia zasad wejścia. Adršpašské Skały są bardziej popularne, natomiast Teplické Skály mają spokojniejszy, bardziej surowy charakter. Nie należy traktować ich jako części polskiego biletu do Parku Narodowego Gór Stołowych.
Na pierwszy wyjazd wybierz Szczeliniec Wielki i Błędne Skały, ale zostaw czas na jedną mniej zatłoczoną trasę. Taki układ pozwala zobaczyć najbardziej charakterystyczne miejsca, a jednocześnie poznać spokojniejszą stronę pasma.
