Kartuzy – co zobaczyć? Najciekawsze atrakcje turystyczne

Kartuzy to dobry cel zarówno na spokojny dzień zwiedzania, jak i bazę wypadową w Szwajcarii Kaszubskiej. W samym mieście zobacz przede wszystkim Kolegiatę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz Muzeum Kaszubskie, a czas przeznaczony na zabytki uzupełnij spacerem nad jeziorami. W pobliżu czekają Wieżyca, Chmielno i nietypowy, niedokończony zamek w Łapalicach.

Serce Kartuz – co zobaczyć w samym mieście?

Kartuzy są nazywane stolicą Kaszub nie tylko ze względu na położenie. Miasto wyróżnia się bliskością lasów i czterech jezior: Karczemnego, Klasztornego Dużego, Klasztornego Małego oraz Mielenka. Najważniejsze atrakcje można połączyć w trasę pieszą, bez ciągłego przesiadania się do samochodu.

Na początek warto skierować się w stronę dawnego zespołu klasztornego kartuzów. To właśnie zakon, którego mnisi przybyli tu w XIV wieku, dał początek nazwie miasta. Z dawnego kompleksu zachowały się między innymi kolegiata, refektarz i jeden z eremów, czyli dawnych domów-pustelni.

• Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – najlepiej zachowany kościół kartuzów w Polsce, z charakterystycznym dachem przypominającym wieko trumny.
• Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera – wystawy pokazujące codzienne życie, rzemiosło i obrzędowość Kaszubów.
• Rynek i kościół św. Kazimierza – miejsce na krótki odpoczynek, kawę i poznanie współczesnego centrum miasta.
• Refektarz – dawna jadalnia zakonników, w której działa galeria sztuki i kawiarnia.

Kolegiata Kartuska

Świątynię wznoszono w latach 1383–1405. Jej dach w kształcie trumny nawiązuje do duchowości kartuzów i ich motta memento mori, czyli „pamiętaj o śmierci”. Ten motyw powraca także w zegarze z wahadłem zakończonym figurą Anioła Śmierci.

Wnętrze jest znacznie bogatsze, niż sugerowałaby surowa reguła zakonu. Warto zwrócić uwagę na barokowe stalle, gotycki fragment ołtarza, relikwiarze, ołtarz główny oraz cenne kurdybany, czyli dekorowane skóry zdobiące ściany prezbiterium. Obok kościoła zachowały się refektarz, erem i pozostałości dawnego zaplecza klasztornego.

Wskazówka: nie ograniczaj wizyty do samego wnętrza kościoła. Najlepszy widok na charakterystyczną bryłę kolegiaty rozciąga się od strony Jeziora Klasztornego Małego, w pobliżu Wyspy Łabędziej.

Muzeum Kaszubskie

Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera to punkt obowiązkowy także dla osób, które zwykle nie wybierają muzeów etnograficznych. Zbiory pokazują Kaszuby przez przedmioty używane w domu, gospodarstwie i pracy. Zobaczysz tu między innymi wyposażenie izby kaszubskiej, narzędzia rolnicze, eksponaty związane z rybołówstwem, garncarstwem, haftem i sztuką ludową.

Wystawy są ułożone tematycznie, dlatego łatwo prześledzić, jak wyglądało codzienne życie mieszkańców regionu. Szczególnie interesujące są kaszubskie tabakierki, plecionki, tradycyjne tkaniny i przedmioty, których przeznaczenie nie zawsze jest dziś oczywiste. Na zwiedzanie warto przeznaczyć około półtorej godziny. Przy muzeum znajduje się parking dla odwiedzających, z wjazdem od ulicy Kościerskiej.

Gdzie pójść na spacer po zwiedzaniu?

Po kolegiacie i muzeum dobrze zwolnić tempo. Kartuzy najlepiej poznaje się nie tylko przez zabytki, lecz także przez ścieżki prowadzące między lasem a wodą.

Aleja Filozofów biegnie wzdłuż zachodniego brzegu Jeziora Klasztornego Małego, przez Gaj Świętopełka. Była miejscem spacerów kartuzów, a dziś prowadzi w stronę Wyspy Łabędziej i promenady. Po drodze można odpocząć na ławce, skorzystać z infrastruktury rekreacyjnej i spojrzeć na kolegiatę z dystansu. Trasa nadaje się na spokojny spacer, także z dziećmi.

Drugą propozycją jest Promenada Asesora i Ławka Asesora nad Jeziorem Karczemnym. Z punktu widokowego widać panoramę miasta i otaczające je wzgórza. W pobliżu znajdują się plac zabaw, siłownia plenerowa oraz niewielki parking. To dobre miejsce na zakończenie miejskiej części wycieczki, szczególnie przy łagodnej pogodzie.

Atrakcje w najbliższej okolicy Kartuz

Jeśli masz samochód lub planujesz przejazdy lokalnym transportem, warto połączyć Kartuzy z jednym albo dwoma punktami w Szwajcarii Kaszubskiej. Czasy w tabeli są orientacyjne i zależą od wybranej trasy oraz natężenia ruchu.

Wieżyca jest najwyższym wzniesieniem Pomorza i jednym z najlepszych punktów widokowych w regionie. Z parkingu do wieży prowadzi leśna ścieżka, dlatego przyda się wygodne obuwie, szczególnie po deszczu. Z góry można oglądać pofałdowany krajobraz jezior, lasów i pól.

Chmielno warto wybrać, jeśli interesuje Cię kaszubskie rzemiosło i krajobraz nad wodą. W pracowni rodziny Neclów poznasz tradycję lokalnej ceramiki, a w niektórych terminach można także spróbować pracy na kole garncarskim. Przed przyjazdem dobrze sprawdzić dostępność zwiedzania. Sama miejscowość zachęca do spaceru nad jeziorami Białym i Kłodnem.

Łapalice przyciągają monumentalnym, niedokończonym zamkiem. To obiekt prywatny, a jego status i możliwość wejścia mogą się zmieniać. Nie traktuj go jak oficjalnie udostępnionej atrakcji. Zakazy wstępu należy respektować, nie wchodź też na konstrukcję ani do nieukończonych pomieszczeń. Najbezpieczniej potraktować budowlę jako ciekawostkę oglądaną z miejsca, do którego masz legalny dostęp.

Jak zaplanować wyjazd do Kartuz?

Na samo miasto przeznacz przynajmniej jeden pełny dzień, jeśli chcesz spokojnie odwiedzić kolegiatę, muzeum i przejść się nad jeziorami. Próba zamknięcia wszystkiego w dwóch godzinach zwykle oznacza pominięcie przyrodniczej części Kartuz.

Przy planowaniu trasy przydadzą się następujące zasady:

• Samochód możesz zostawić przy kolegiacie lub na parkingu przy Muzeum Kaszubskim, korzystając z oznaczeń na miejscu.
• Zwiedzanie centrum, kolegiaty i muzeum najlepiej rozpocząć rano, szczególnie w sezonie turystycznym.
• Spacer nad Jeziorem Klasztornym Małym zaplanuj po wizycie w kolegiacie, ponieważ atrakcje znajdują się blisko siebie.
• Jeśli jedziesz do Wieżycy, Chmielna lub Łapalic, sprawdź wcześniej aktualny dojazd i dostępność poszczególnych obiektów.
• Godziny otwarcia muzeum, kolegiaty i wieży widokowej sprawdź przed wyjazdem na oficjalnych stronach, ponieważ mogą zmieniać się sezonowo.

Kartuzy najlepiej potraktować jako połączenie małego, historycznego miasta z krajobrazem jezior i lasów. Na krótki wypad wystarczą kolegiata, Muzeum Kaszubskie i Aleja Filozofów. Przy całym dniu warto dodać Ławkę Asesora, a przy dłuższej trasie – Wieżycę albo Chmielno.