Kopalnia srebra Tarnowskie Góry – zwiedzanie, historia, atrakcje

Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach to podziemna trasa turystyczna o długości 1740 metrów, biegnąca 40 metrów pod powierzchnią ziemi. Od 2017 roku obiekt widnieje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, a podczas zwiedzania przejdziesz wykutymi w skale chodnikami i przepłyniesz łodziami 300-metrowy odcinek. W artykule znajdziesz pełny przegląd historii, atrakcji, cen biletów i godzin otwarcia.

Dlaczego Kopalnia Srebra trafiła na listę UNESCO?

Trasa turystyczna wiedzie przez fragmenty dawnej królewskiej kopalni Fryderyk, która wydobywała rudy srebra, ołowiu i cynku. Zakład działał od 1784 roku i przez ponad sto lat kształtował przemysłowe oblicze regionu. Po zamknięciu wydobycia na początku XX wieku podziemia przez dziesięciolecia pozostawały niedostępne.

Starania o udostępnienie podziemnych wyrobisk rozpoczęło Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. W efekcie w 1976 roku otwarto dla turystów pierwszy odcinek trasy, który łączy szyby: „Anioł”, „Żmija” i „Szczęść Boże”. W 2004 roku obiekt uznano za pomnik historii, a trzynaście lat później decyzją Komitetu Światowego Dziedzictwa zyskał rangę światowego unikatu.

9 lipca 2017 roku, podczas 41. sesji w Krakowie, Kopalnia Srebra wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi została oficjalnie wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Od królewskiej kopalni do zabytku światowej klasy

Kopalnia Fryderyk powstała w okresie dynamicznego rozwoju górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku. Przez ponad stulecie była jednym z kluczowych zakładów wydobywczych w tej części Europy. Zakończenie eksploatacji nastąpiło około 1911 roku, a pod ziemią pozostało ponad 150 kilometrów chodników, szybów i komór.

Rola pierwszej maszyny parowej

Przełomowym momentem dla kopalni było sprowadzenie w 1788 roku maszyny parowej – pierwszej na Górnym Śląsku. Urządzenie służyło do odwadniania wyrobisk i umożliwiło sięgnięcie po głębiej zalegające rudy. W budynku nadszybia działa dziś multimedialna wystawa, na której zobaczysz specjalną instalację obrazującą mechanizm pracy tej maszyny.

Dzięki zastosowaniu techniki parowej tarnogórskie górnictwo weszło w fazę intensywnego wzrostu, a podziemny labirynt stale się rozrastał. Właśnie to dziedzictwo techniczne i umiejętność radzenia sobie z wodami podziemnymi zadecydowały o uznaniu obiektu za dobro światowe.

Co dokładnie zobaczysz podczas zwiedzania podziemi?

Trasa o długości 1740 metrów ma kształt trójkąta i łączy trzy zabytkowe szyby. Prowadzi przez wykute w dolomitach i wapieniach chodniki o zróżnicowanej wysokości, obok dawnych przodków górniczych i trzech obszernych komór, których powierzchnia sięga nawet 2000 m². W jednej z nich organizowane są pokazy dla dzieci.

W trakcie wędrówki możesz zobaczyć:

• przodki górnicze z przełomu XVIII i XIX wieku,
• chodniki transportowe o różnym przekroju i wysokości,
• trzy komory wydobywcze o powierzchni od 500 do 2000 m²,
• fragment trasy pokonywany łodziami.

Ostatni odcinek liczy około 300 metrów i przebywa się go łodzią. Efekty dźwiękowe – odgłosy zawału, jadących wózków czy pracy gwarków – potęgują wrażenie autentyzmu.

Spotkanie ze Skarbnikiem – podziemny pokaz legend

W czasie zwiedzania można umówić się na inscenizowane spotkanie z duchem kopalni. Odbywa się ono w jednej z komór i przybliża historię tarnogórskich gwarków oraz legendy związane z wydobyciem kruszców. Atrakcja skierowana jest głównie do dzieci, ale nie ma ograniczeń wiekowych. Wymaga wcześniejszej rezerwacji, a koszt to 90 zł za grupę liczącą maksymalnie 20 osób.

Warunki w kopalni – co warto wiedzieć przed zejściem

Pod ziemią panuje specyficzny mikroklimat – stała temperatura wynosi 10°C, a wilgotność powietrza jest bardzo wysoka. Chodniki bywają wąskie i niskie, a podłoże śliskie. Przed wejściem warto założyć cieplejszą odzież i pełne, nieprzemakalne obuwie. Trasa jest jednak w pełni bezpieczna i przystosowana do ruchu turystycznego.

W podziemiach panuje stała temperatura 10°C, a wilgotność powietrza sięga 90%, co pozwala poczuć surowe warunki dawnej pracy gwarków.

Sztolnia Czarnego Pstrąga – czym wyróżnia się ten rejs?

Położona w Parku Repeckim Sztolnia Czarnego Pstrąga to odrębna atrakcja, stanowiąca fragment XIX-wiecznej Sztolni Głębokiej Fryderyk. Podziemny przepływ łodziami trwa tu aż 600 metrów, co czyni go jednym z najdłuższych w Europie. Do sztolni zjeżdża się schodami na głębokość około 30 metrów, a rejs odbywa się w absolutnej ciemności, przy świetle lamp.

Minimalny wiek dziecka uprawnionego do wejścia to 4 lata. Dla szukających większej dawki wrażeń przygotowano floating – samotny dryf łodzią w jednej lub dwie osoby (od 13. roku życia, cena od 140 zł) oraz morsowanie w podszybiu szybu Sylwester, gdzie temperatura wody oscyluje wokół 6°C.

Dodatkowe formy spędzania czasu w sztolni

Wieczorne lub poranne morsowanie trwa 45 minut, a do wody można wchodzić wielokrotnie. Bilet normalny kosztuje 50 zł, a ulgowy 40 zł. Organizatorzy zapewniają dostęp do przebieralni w budynku obsługi turystów, a samo zejście prowadzi schodami na głębokość 30 metrów.

Dla zwolenników spokojniejszego kontaktu z wodą przeznaczony jest floating – relaksacyjny spływ bez przewodnika, z zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa. Cena za jedną osobę to 140 zł, a za dwie 190 zł. Każdy wariant wymaga wcześniejszej rezerwacji.

Jakie atrakcje czekają na powierzchni?

Tuż obok budynku nadszybia rozpościera się Skansen Maszyn Parowych – jedna z największych kolekcji zabytkowych urządzeń przemysłowych w Polsce. Na powierzchni około 1 hektara zgromadzono parowozy, lokomobile, walec drogowy, dźwig kolejowy, sprężarki i maszyny wyciągowe. Wszystkie eksponaty pochodzą z darowizn i zostały pieczołowicie odrestaurowane przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.

Oprócz maszyn napędzanych parą uwagę przykuwa drewniane koło wodne o średnicy 4 metrów – wierna rekonstrukcja XVII-wiecznego mechanizmu, wykorzystywanego dawniej do napędu urządzeń hutniczych. Spacerując alejkami, natkniesz się również na kamienie graniczne pól górniczych z XIX wieku oraz charakterystyczną szolę górniczą.

Kolejka skansenowa i Maszynownia Żywiołów

Wokół skansenu kursuje Mała Kolejka Skansenowa, której trasa liczy 500 metrów. Przejazd dla osoby indywidualnej kosztuje 8 zł, a dla grup zorganizowanych (minimum 20 osób) – 7 zł. To przyjemny sposób na obejrzenie ekspozycji z innej perspektywy, szczególnie dla rodzin z dziećmi.

W budynku nadszybia działa też Maszynownia Żywiołów – nowoczesna wystawa łącząca ekologię, technikę i historię. Bilet normalny kosztuje 25 zł, a zwiedzanie zajmuje około godziny.

Bilety, godziny otwarcia i praktyczne wskazówki

Zwiedzanie kopalni i sztolni odbywa się z przewodnikiem, którego koszt jest ujęty w cenie biletu. Dla turystów indywidualnych dostępne są bilety normalne, ulgowe oraz rodzinne, a grupy zorganizowane mogą liczyć na obniżone stawki. Poniższa tabela zestawia najważniejsze opcje:

Dzieci do lat 2 zwiedzają Kopalnię Srebra bezpłatnie, a opiekunom grup przysługują bilety w cenie 1 zł. Pakiet łączony dostępny jest dla grup po rezerwacji, a zwiedzanie w językach obcych (angielski, niemiecki, rosyjski, czeski) wymaga wcześniejszego zgłoszenia.

Kopalnia jest czynna przez cały rok z wyjątkiem 1 stycznia, pierwszego dnia Wielkanocy, 1 listopada oraz 24–26 i 31 grudnia. Godziny otwarcia:

Dla Sztolni Czarnego Pstrąga w szczycie sezonu (lipiec–sierpień) rejsy odbywają się w godzinach 10:00–16:00 codziennie, a w pozostałych miesiącach według oddzielnego harmonogramu – szczegóły znajdziesz na stronie internetowej. Grupy zorganizowane proszone są o przybycie 15 minut przed wyznaczoną godziną wejścia.

Przed wizytą pamiętaj o kilku zasadach:

• na zwiedzanie ze Skarbnikiem, pakiet łączony oraz rejsy obcojęzyczne wymagana jest wcześniejsza rezerwacja,
• w sztolni minimalny wiek dziecka to 4 lata, a w floatingu – 13 lat,
• bilet ulgowy przysługuje uczniom i studentom do 26. roku życia, seniorom powyżej 60 lat oraz osobom z niepełnosprawnościami,
• zachowaj bilet – upoważnia on do rabatów w partnerskich restauracjach, hotelach i innych atrakcjach przez 7 dni od daty wizyty.

Kopalnia Srebra znajduje się przy ulicy Szczęść Boże 81, a Sztolnia Czarnego Pstrąga – przy ulicy Repeckiej (parking na terenie Parku Repeckiego). W pobliżu obiektów działają restauracja i sklep z minerałami, a dla planujących dłuższy pobyt dostępny jest Hostel „Młotek i Perlik” przy ul. Gliwickiej 2.